Seeing the world through Welsh eyes

I would like to respond to Tony Simpson's letter published on August 9. He suggested that the Welsh language articles that appeared in the Morning Star during the week of the National Eisteddfod, "smacked of little Wales." I would argue that Tony Simpson's response to those articles smacked of British imperialism.

"Welsh is of this land, this soil," said Tolkien, it belongs to all British people - the language and its heritage are assets of which each of us in Britain can be proud.

Wales and the Welsh, like many social groups within Britain, are marginalised in mainstream British media. We should celebrate the fact that on the left, through the Morning Star, we have a visionary paper that allows all kinds of voices to be heard.

We must, of course, use a common tongue to communicate our ideas and experiences. However, reminding ourselves of the other languages of Britain and their perspectives is also of value if we want to continue to understand and relate to each other. The English synopsis at the end of each short article allowed readers unfamiliar with the Welsh language to grasp what was being discussed in each piece.

The world appears differently when viewed through different languages. Our perception of the world through the medium of Welsh is different to the world we see filtered through English. English is now an international tongue and the language of the world's superpowers. We should be grateful that in Britain we have access to other viewpoints via other filters, and our ability to read these viewpoints through the Morning Star is worth defending.

There is nothing little about Wales - its language and its people are a valid part of the wider world. As communists and socialists our solidarity should know no national bounds and neither should our conversations.

Catrin Ashton
Bedlinog
17.8.10

Star's Welsh language mistake

The Morning Star has made a historic mistake. Would you have published a feature written by Lenin in Russian? Or Fidel Castro's recent interview in Spanish? So why are you using much-needed space to publish not one but several feature articles in Welsh, with only the briefest of translations?

Being Welsh born, I respect the authors and agreed with Gwynfor Evans's campaign for Sianel 4 Cymru and equal treatment for the language. But that applied in Wales where, with the achievements of devolution - which I also agreed with - there has been tangible progress.

Writing in Welsh for a British and international socialist newspaper, surely more than 99 per cent of whose readers cannot read Welsh, is neither sensible nor comradely. It smacks of "little Wales."

I am familiar with the authors' views on language conquest etc. But beyond Wales socialists must use the tools available.

Welsh is not a world language. English is. Please, comrades, use it if you have something to say to the world outside Wales.

The alternative is for the Star to provide a full translation, setting a precedent for each and every other language activist and at the expense of other copy.

Tony Simpson
Honiton
10.8.10

In an bid to cast his net as widely as possible, the dynamic Rhys Evans went to the home of Welsh masculinity - the rugby clubs of the Welsh vallies - to find potential recruits.

To begin with only a few turned up to answer the notices on the rugby club walls.

"Choirs are for old men and churchgoers," said one boy, while another added: "You wouldn't see boys listening to harmony singing on their iPods, would you?"

But Rhys Evans and his group were determined to overturn the stereotype that real men don't join choirs.

It was a fascinating process to watch as their enthusiasm started to gel with the boys and the early starters were joined by many of their friends.

Corey, 15, from Senghenydd, was "not interested in anything," according to his mother. But he was enthused from the first.

And Luke, a 16-year-old from Blackwood with a troubled background, hoped the sessions would give him confidence.

This disparate group of young men, many of whom had never sung before, worked with their mentors for three months - and the transformation process was striking, as the grunts and groans of a few during early rehearsals turned into soaring renditions of Llanelli rugby fans' favourite Sosban Fach (Little Saucepan) and the hymn Calon Lân.

These youngsters learned more than just how to sing - they learned a choir's ability to create companionship. And their night at the Eisteddfod was a triumph.

Fears for the Trust

I instantly thought that Prince Charles was hardly the one to talk of going to work but, reading further, I found an appreciation of the problems that young people face.

The report's statistics showed that one in eight 16 to 18-year-olds were so-called Neets (not in employment, education or training) at the end of last year in Wales.

And it noted that, far from being content with life on the dole, young people in Wales want to work, with 78 per cent saying that finding a good job was their main priority for the future.

By Roy Jones

(First published in the Morning Star 16.8.10)

Ni phlesiodd 'yr arbrawf' y beirniaid llenyddol na'r 'darllenwyr cyffredin'. Fe'i dilynwyd gan wyth o nofeletau sy'n bropaganda dros genedlaetholdeb Anghydffurfiol, rhyddfrydol, merfaidd a lliaws o straeon byrion, caneuon, sgriptiau a dramâu y gellir yn deg eu disgrifio fel 'adloniant ysgafn'.

Os bu unrhyw awdur o Gymro yn artist yn Philistia'r ugeinfed ganrif, Islwyn Ffowc Elis oedd hwnnw. Dadlennir y rheswm pam na chyflawnwyd addewidion disglair Cysgod y Cryman yn ei eiriau ei hun: Roeddwn wedi cael fy mwriadu ar gyfer y weinidogaeth gan fy nheulu, fy ngweinidog, a phawb oedd yn fy nabod. Roedd pawb yn sicr mai gweinidog fyddwn i, a chyflyrwyd fi, er pan oeddwn yn ifanc iawn i gredu mai dyna oeddwn i i fod...Ym mlwyddyn gynta'r chweched yn Ysgol Llangollen, euthum yn amheuwr, os nad yn anffyddiwr, yn dyheu am fynd yn unrhyw beth ond mynd yn weinidog.... Ond pe bawn yn mynd i unrhyw alwedigaeth ond y weinidogaeth, mi wyddwn y byddwn i'n siomi fy nheulu'n enbyd, a doeddwn i ddim yn ddigon gwrol, nac yn ddigon sicr fy meddwl chwaith, i fynnu torri fy nghwys fy hun - y pryd hwnnw o leiaf.

Biti na fyddai Islwyn druan wedi meddu'r un hyder a James Joyce a gyhoeddodd: I will not serve that in which I no longer believe whether it call itself my home, my fatherland or my church; and I will try to express myself in some mode of life or art as freely as I can and as wholly as I can, using for my defence the only arms I allow myself to use, silence, exile, and cunning.

Mae rhai o ddarpar-aelodau'r Gymdeithas T.E. Niclas arfaethedig yn sôn am 'atgyfodi' Y Cryman. Pwy all wadu fod y gyfundrefn bwdr, anonest, anghyfartal a rhyfelgar sy'n dal i'n llywodraethu yn hen barod i'w medi?

English synopsis

A new literary society is being launched this week at the National Eisteddfod, named in honour of the late communist poet T E Niclas, or Niclas y Glais as he was more commonly known. The members of the society are proposing to revive Y Cryman - The Sickle. Who can deny that with this rotten, dishonest, unequal, brutal regime that currently governs, it is high time, indeed, to harvest.

Yr oedd y llais yn bersain, a rhywfodd yn gyfarwydd, a throdd Harri i edrych.

"Wnewch chi brynu copi o'r Cryman, os gwelwch chi'n dda?"

Dyna sut y cofnoda Islwyn Ffowc Elis, yn ei nofel enwog, y cyfarfyddiad tyngedfennol rhwng Harri Vaughan a Gwylan Thomas ar faes rhyw Eisteddfod Genedlaethol tua diwedd pedwardegau'r ganrif ddiwethaf. Esbonia'r fyfyrwraig gomiwnyddol o Arfon wrth fab y tirfeddianwr cefnog o Bowys mai arwyddocâd teitl ei phapur yw fod rhaid "medi'r gymdeithas bourgeois yr ydych chi'n perthyn iddi."

Ond mai ganddi air o gysur i Harri pan ateba: "Rhaid fy medi i felly. Bourgeois ydw i."

"Does dim rhaid. Dowch i berthyn i'r Parti. Nid bourgeois fyddwch chi wedyn. Ond mae'n rhaid medi'r gymdeithas yr ydych chi'n perthyn iddi."

Pan ddychwel Harri i'r Coleg ar y Bryn ddiwedd yr haf, swynir ef gan ddeallusrwydd Gwylan, ei rhywioldeb diwair, disgybledig a'i rhethreg:

Yn America heno, mae'r bobol dduon yn griddfan dan y deddfau gwahanu; ac yn Ne Affrica heno; ac yn Kenya heno; ac yn Nigeria heno. Ac yn Ffrainc heno mae'r gweithwyr gwynion yn griddfan dan sbeit y cyfalafwyr y maen' nhw'n gwneud modrwyau iddyn' nhw, a thai, a cheir modur, a gwin; ac yn yr Eidal heno, ac yn Sbaen heno, ac yn Lloegr heno, ac yng Nghymru heno. Ac yn Rwsia heno, ac yn y Balcanau, mae'r gweithwyr yn rhydd ... Ydi hwnna'n golygu rhywbeth ichi, Harri? Yn rhydd'.

Argyhoeddir Harri. Mae'n ymuno â'r "Parti," yn ffraeo â'i dad, yn siomi gweddill ei deulu ac yn terfynu ei ddyweddiad â Lisabeth Pugh y Trawscoed, merch i ffermwr a oedd bron mor gefnog ag Edward Vaughan, Lleifior.

A sut y gwobrwywyd ei aberth a'i ferthyrdod? Trwy i'w gonffidant a'i gymrawd gyhoeddi yng nghyfarfod y SocSoc: "I am renouncing Communism and all that it stands for," a'i lusgo i goedwig ar lan Afon Menai i'w gymell i gefnu ar Farcsiaeth a'i phriodi hi.

Cadwodd Harri ei ffydd newydd a gadael y gau-broffwydes i sgrechian fel tylluan yn y tywylwch.

Mae tipyn go lew o Islwyn Ffowc Elis yn Harri Vaughan, fel y cyfaddefodd yr awdur ei hun:

Mi gefais fy mod, wrth ysgrifennu, yn rhoi i Harri Vaughan nifer o nodweddion fy mywyd i fy hun: yn ei wneud yn fab ffarm, bid siwr, ac yn gyfarwydd â gwaith ffarm; yn ei wneud yn wrthwynebydd cydwybodol i wasanaeth milwrol adeg y rhyfel, fel yr oeddwn i wedi bod; yn ei anfon i Goleg Bangor, fel y bûm i; yn peri iddo fynd i gyfarfodydd y Gymdeithas Sosialaidd yno, fel fi fy hunan; a'i dueddu at y Blaid Gomiwnyddol (er nad euthum i mor bell â hynny).

Mae'n debyg mai cymeriad cyfansawdd yw Gwylan Thomas. Bu haid o opportunists uchelgeisiol a bradwrus fel honno yn y Blaid Gomiwnyddol (ac yn y Blaid Lafur a Phlaid Cymru hefyd).

Gresyn na fu Gwylan yn gyfrwysach; hudo Harri i'r gwely a'i briodi, cymedroli eu daliadau gwleidyddol yn raddol a llywio'i gwr yn araf bach tua'r nod o'i gael i dderbyn na "Fwriadwyd erioed monoch chi i fod yn gomiwnydd. Bonheddwr ydach chi, a bonheddwr mae'n rhaid ichi fod. Fedrwch chi byth gymysgu â'r teip sy'n gomiwnyddion. Gwrandewch arna'i. Rydw i'n eu nabod nhw. Fe difaethan chi.Trowch yn ôl Harri, i'r bywyd yr ydach chi'n perthyn iddo."

Petai Islwyn Ffowc Elis wedi parhau ar y trywydd a ffroenodd yn Cysgod y Cryman trwy gadw Harri a Gwylan yn y Blaid Gomiwnyddol am ddegawd arall a chroniclo'r modd y bu i'w arwr ymdopi â'r gwrthdaro rhwng ei gomiwnyddiaeth a'i genedlaetholdeb, rhwng ei Gymreictod a gelyniaeth carfanau o'r Mudiad Llafur at bopeth Cymreig, rhwng Cristnogaeth ac anffyddiaeth, a'i ymateb i ymyrraeth yr Undeb Sofietaidd yn Hwngari a Tsiecoslofacia, gallasai fod wedi sgrifennu nofelau o sylwedd a fyddai nid yn unig yn boblogaidd yng Nghymru ond wedi ennyn diddordeb y tu allan i'n gwlad hefyd.

English synopsis

Ond, er bwrlwm yr iaith a gweithgareddau wythnos yr eisteddfod, ydi'r ddeddf iaith newydd a gyhoeddwyd yn ddiweddar gan Lywodraeth Cymru yn mynd i gryfhau'r Gymraeg yma yn Mlaenau Gwent?

Ystyriwch o ddifri. Yr unig sôn am hawliau yn y mesur iaith yw hawl i gwmnïau a chyrff geisio osgoi unrhyw gyfrifoldeb i roi gwasanaethau Cymraeg. Dim hawliau i gymunedau, ond hawliau i gwmnïau.

Diffyg sylfaenol y Mesur Iaith yw nad ydyw'n rhoi ateb i'r problemau sy'n wynebu pobl o ddydd i ddydd.

Does gan rieni yn Nghaerdydd ddim hawliau i ymladd yn erbyn y drefn sy'n gwrthod addysg Gymraeg yn y brifddinas. Doedd gan David Jones, gweithiwr yn Morrisons Caergybi, ddim hawliau wrth iddo adael ei swydd wedi i reolwr y siop ddweud wrtho am beidio â siarad Cymraeg. Bu dyn o Bowys yn aros am fisoedd lawer cyn cael gwrandawiad llys drwy gyfrwng y Gymraeg. A beth am ddiffyg y Gymraeg ar strydoedd yn ein dinasoedd a'n trefi?

Rydym ni yng Nghymdeithas yr Iaith wedi bod yn ymgyrchu am ddeddf iaith newydd fel bod modd mynd i'r afael â'r anghyfartaledd grym rhwng y Gymraeg a'r Saesneg, gan roi hawliau i'r sawl sydd eisiau byw trwy gyfrwng y Gymraeg.

Er cymaint mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg yn cefnogi senedd i Gymru ac yn sicr o blaid refferendwm sy'n cael gwared ar y system LCO hurt a rwystrodd y ffordd i ddatganoli pwerau dros y Gymraeg, sham llwyr yw democratiaeth sy'n cario ymlaen yn union yr un ffordd â Llywodraeth San Steffan. Holl bwynt democratiaeth yng Ngymru yw cael cyfle i greu trefn ein hunain, nid parhau ac anghyfiawnder y drefn a fu yn ein coloneiddio. Rhaid newid y drefn i un gyfiawn.

Cofiwch felly, wrth i chi gerdded maes yr Eisteddfod wythnos hon, bod hawliau Cymry gyfan yn cael eu mygu gan ein Llywodraeth ni. Llywodraeth sy'n gweld bod dyfodol ein hiaith a'n diwilliant yn ddigon saff yn nwylo'r farchnad rydd. Ewch adra felly ar ôl wythnos o fyw bywyd gyfan gwbwl drwy gyfrwng y Gymraeg, a dechreuwch feddwl o ddifrif am sefyllfa'r Gymraeg yn eich pentrefi, eich trefi a'ch dinasoedd. A gadewch i'r wythnos hon fod yn ysbrydoliaeth i chi ymladd yn erbyn celwydd y Llywodraeth, ac i gymoedd de Cymru fod yn grud o'r newydd i radicaliaeth Gymreig.

English synopsis

Cymdeithas yr Iaith (the Welsh Language Society) has been campaigning for fairer legislation that would grant the Welsh language and its speakers the same rights as the English language in Wales.

Jones argues that the whole point of a National Assembly for Wales was to grant the people of Wales an opportunity to take control of their own future, rather than persist with the injustice that was forced upon it from Westminster. He asks that the success of the National Eisteddfod, in one of the radical heartlands of Britain, inspires us to persist in the fight for language equality and freedom.

Fe'i ganed ym 1798, un-mlynedd-ar-ddeg o flaen Evan, mewn bwthyn gyferbyn â chastell Caerffili.

Pan oedd tua 13eg oed symudodd y teulu i Gwm Corrwg, ger Argoed, a dechreuodd ddysgu crefft crydd. Symud eto, y tro hwn i Argoed a'r Ancient Druid Inn - tafarn, ffatri wlân a rhes o fythynnod - rhwng Aberbargod a Llwyncelyn.

Priododd Catherine Jones o Lanhiddel pan oedd tuag 22ain oed a dechrau bywyd priodasol yn Argoed. Yr oedd gan frawd arall, David James, ffatri wlân yn Argoed, lle sefydlodd Gymdeithas Cymreigyddion, cymdeithas y bu Lewis yn aelod ffyddlon ohoni.

Yr oedd Lewis James yn weithiwr diwyd ac adeiladodd d? a thafarn yng Nghwm Erdderch, Cwm, ger Glyn Ebwy a enwyd Y Fotas (The Boot). Tebyg iddo barhau gyda'i grefft fel crydd a chadw tafarn yr un pryd.

Yr oedd yn eisteddfodwr brwd, yn gefnogol i lenyddiaeth Gymraeg a'r cyfarfodydd llenyddol ac yn weithgar gyda mudiadau dyngarol.

Y pwysicaf ohonynt oedd Urdd y Gwir Iforiaid, y mudiad dosbarth gweithiol a enwyd ar ôl Ifor Hael, noddwr Dafydd ap Gwilym, ac a sefydlwyd yn Wrecsam ym 1836. Yr oedd yr Iforiaid yn nodedig, hefyd, am hyrwyddo'r iaith a'r diwylliant Cymraeg.

Yn Y Fotas, yn Ionawr 1839, y sefydlwyd cyfrinfa gyntaf yr Iforiaid yn Sir Fynwy gyda Lewis ei hun yn llywydd. Yr oedd ei frawd Evan, hefyd, ymysg ffyddloniaid y gymdeithas a sgrifennodd nifer o englynion a cherddi i'w canu yng nghiniawau'r gwahanol ganghennau.

O Lyn Ebwy symudodd Lewis a'i deulu i gyffiniau Pontypridd lle ysgogodd ddigwyddiad arwyddocaol yn hanes Cymru. Anfonodd lythyr at Evan yn ei annog i symud i Bontypridd a chymryd ar brydles ffatri wlân ar lan afon Rhondda. Yno, ym 1856, sgrifennodd Evan James eiriau Hen Wlad Fy Nhadau ac y cyfansoddodd ei fab James James yr alaw.

Bu Lewis wedi hynny yn cadw'r New Inn yn Aberpennar gan barhau'n weithgar gyda'r Iforiaid, yr Odyddion a lle bu'n Warcheidwad Plwyf Undeb Merthyr a Phontypridd. Yr oedd ei garedigrwydd yn nodedig, arferai fynd i'w boced ei hun yn fynych i helpu'r anghenus. Bu farw ym 1867 a chyfansoddwyd awdl goffa iddo gan Dafydd Morganwg, awdl a gipiodd Gadair Eisteddfod y Rhos, Aberpennar, Dydd Nadolig, 1867.

Yr oedd Lewis ac Evan yn perthyn i deulu llengar o feirdd a thelynorion. Yn eu hieuenctid cynhelid, bob Pasg, wythnos o ganu a dawnsio i gyfeiliant y delyn yn Yr Hen Dafarn, rhwng Bargod ac Aberbargod. Tafarn a gedwid gan Mary, chwaer Lewis, a'i g?r Thomas Lewis, a lle heddiw saif The Goldmine!

Perthynai Lewis ac Evan i draddodiad y don gyntaf o Radicaliaid Ymneilltuol Morgannwg a gorllewin Sir Fynwy. Crefftwyr dysgedig, llengar a beirdd fel Lewis Hopcyn o Landyfodwg, William Edwards a adeiladodd bont Pontypridd, Morgan John Rhys o Lanbradach, David Williams Waungron, Dafydd Niclas Aberpergwm, Edward Ifan o'r Ton Coch a llu o rai eraill.

Ni adawodd Lewis James lwyth o farddoniaeth na rhyddiaeth ar ei ôl, ond fe wnaeth Evan. Gan eu bod mor gyfeillar gallwn fentro dweud bod Lewis, fel Evan, yn gyfarwydd â syniadau Tom Paine - ei gred mai rhyfel a threthi uchel oedd gwraidd pob drwg, mai cyflwr i'w ddatrys oedd tlodi ac mai heddwch, masnach a gwareiddiad yw'r ateb i broblemau'r byd.

Dengys ei draethodau ei fod hefyd wedi darllen David Hume ac Adam Smith.

Yr oeddynt yn gysurus yng nghwmni anghredinwyr, gweriniaethwyr, cefnogwyr Chwyldro Ffrainc a gwrth-frenhinwyr. Cofiwn nad oes yn un o benillion Hen Wlad Fy Nhadau gyfeiriad at Dduw na'r Frenhiniaeth.

English synopsis

Bio note

Ar un lefel dyw'r peth fawr iawn yn fwy na synnwyr cyffredin - rhyfedd bod angen refferendwm i setlo'r mater. Fe setlwyd y cwestiwn sylfaenol, pun ai ddylai fod gan Gymru ei chynulliad democrataidd ei hun, drwy refferendwm 1997. Yr unig gwestiwn cyfansoddiadol wedyn oedd beth yn union ddylai ffurf a phwerau'r Cynulliad hwnnw fod. Cyn pen dim roedd hi'n amlwg i bawb diragfarn bod gwarafun yr hawl i'r Cynulliad hwnnw ddeddfu yn dipyn o nonsens, ac yn cloffrwymo'i allu i weithredu polisiau addas i anghenion Cymru.

Ac felly, rhwng un peth a'r llall, y cawson ni Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, a'r Rhan 4 y clywn ni gymaint o sôn amdanyn nhw dros y misoedd i ddod.

Rhan 3 a roddodd i ni'r trefniadau sy' mewn grym ar hyn o bryd. Modd i'r Cynulliad ddeddfu, ond dim ond wedi San Steffan fodloni i drosglwyddo bob yn damaid y p?er i wneud hynny. Mae sylwedyddion gystal â bod yn gytun bod y drefn sydd ohoni'n drafferthus, yn anodd i'w deall, yn wastraffus (i fudiadau sy'n ymwneud a pholisi lawn cymaint â'r Cynulliad ei hun), ac yn amharchus o'r Cynulliad fel corff democrataidd.

A dyna ni at Ran 4, sy'n darparu i'r Cynulliad gael yr hawl i ddeddfu yn ei hawl ei hunan yn 20 maes ei gyfrifoldeb datganoledig, dim ond i bobl Cymru gymeradwyo hynny mewn refferendwm.

Synnwyr cyffredin felly. Llywodraethu mwy effeithiol, mwy democrataidd, a hynny heb gost ychwanegol. Ond gymaint yn fwy na hynny sydd yn fantol!

Statws Cymru fel cenedl-ranbarth o fewn y fframwaith Brydeinig, Ewropeaidd ac yn wir fyd-eang, i ddechrau. A thrwy hynny ei statws yn ei golwg ei hun, ac yng nolwg ei phlant. Sawl un ohonom ni na chadd ei nychu dro ar ôl tro o sylwi ar y diffyg sylw a pharch i Gymru yn y cyfryngau Llundeinig, neu'r agwedd nawddogol, watwarus tuag ati ymhlith deallusion a llywodraethwyr o'r tu hwnt i Glawdd Offa? Dyw'r refferendwm yn ddim llai na chyfle i daro ergyd dros hunan-hyder cenedlaethol. Gallai pleidlais ddigamsyniol dros greu senedd ddeddfwriaethol go-iawn fod yn drobwynt hanesyddol.

Ond i ddarllenwyr y Morning Star, fel i awdur hyn o eiriau, mae yna agwedd arall.

A llywodraeth San Steffan yn hoelio'i lliwiau wrth fast y farchnad gystadleuol, ym meysydd iechyd ac addysg yn arbennig, mae llywodraeth ddatganoledig Cymru wrthi'n hyrwyddo cydweithrediad a pherchnogaeth gyffredin fel cerrig sylfaen ein gwasanaethau cyhoeddus. Cymaint yn fwy o obaith sydd i'r fenter allweddol hon lwyddo os bydd gan y Cynulliad Cenedlaethol y pwerau a'r statws i'w weithredu'n effeithiol.

English synopsis

Cynog Dafis argues that next year's referendum on law-making powers for the National Assembly for Wales is not just about more effective and democratic government, nor even the self-respect of Wales as a nation. It is also about strengthening the Welsh commitment to co-operation and collective ownership in public service delivery as the British government injects new momentum into the competitive market.

Dydd Llun / Monday

Cyfarfod a darlith Cymdeithas Niclas 2pm Pabell y Cymdeithasau 2
Cymdeithas Niclas meeting and lecture 2pm Pabell y Cymdeithasau 2

Dydd Mawrth / Tuesday

Lansiad erthyglau Cymraeg yn Seren y Bore gyda Gareth Miles a Hywel Griffiths 2pm Stondin Seren y Bore (rhif 568)
Morning Star event launching Welsh articles in the paper during the Eisteddfod 2pm Morning Star stand (number 568)

Dydd Mercher / Wednesday

Robert Griffiths yn lansio ymgyrch i ryddhau carcharorion Palesteina o garcharau Israel 2pm stondin Seren y Bore (rhif 568)
Robert Griffiths launches campaign to release Palestinian prisoners from Israeli prisons 2pm Morning Star stand (number 568)

Dydd Iau / Thursday

Siartr y Bobl – dewch i glywed am yr ymgyrch ac arwyddo’r siart 2pm Stondin Seren y Bore (rhif 568)
People’s Charter – learn about the campaign and sign the charter 2pm Morning Star stand (number 568)

Dydd Gwener / Friday

Cyfle i blant greu bathodynnau a chael eu wynebau wedi paentio â seren goch Seren y Bore Trwy’r dydd Stondin Seren y Bore (rhif 568)
Morning Star badge making session and face painting for children
All day Morning Star stand (number 568)

If you would like to volunteer to staff the stall, or help out with the promoting and running of the various events, then please e-mail: office@welshcommunists.org

Wales calls on the left to save services

Welsh Health Minister Edwina Hart told the Morning Star annual conference in Pontypridd this weekend that the assembly government must build more partnerships with trade unions to develop a united front to defend services.

She said that the Westminster government's determination to abolish the NHS in England would put "clear pressures" on Wales, Scotland and Northern Ireland because of cross-border relationships.

Ms Hart stressed that there would be no compulsory redundancies in the health service in Wales "since compulsory redundancies show that you're not managing very well."

She pointed out that many GPs in England would not be able to manage the new financial arrangements imposed on them and "the health-care vulture companies will come in to replace them.

"These changes are driven by dogma," she asserted.

The health minister recognised that the Con-Dem coalition had been assisted by some of the policies implemented by new Labour, leaving the NHS "ripe for privatisation.

"Too many ministers followed the private sector good, public sector bad approach instead of constructing an NHS model that would have been more difficult to privatise," she charged.

Ms Hart insisted that she did not accept that the current deficit must be reduced speedily, adding: "It is ironic that only the US is following Keynesian principles at the moment."

She confirmed the vital nature of the public sector, stating that without it "building firms would go down the pan."

Communist Party general secretary Rob Griffiths said: "History teaches us that there is always a way out for capitalism if it can make working people bear the brunt of the crisis."

He said that the Con-Dem government had declared war on the working class but most union leaders appeared to be in denial, acting as if the blitz would not hit us in the near future.

"Very little preparation is being made. All unions in the public sector must be reminded of their responsibility to unite to resist the coming onslaught."

Wales TUC president Sian Wiblin drew attention to the way in which debate had "shifted away from how to restrain the banking sector to how to cut the public sector."

She took issue with the myth that public-sector workers had somehow been immune from previous cuts and highlighted the madness of productive workers being driven onto the dole.

by John Haylett in Pontypridd

The meeting will also be looking forward to the referendum next year on granting greater powers to the National Assembly of Wales.

The prospects will be discussed by Pontypridd Labour candidate for the assembly Mick Antoniw, Plaid Cymru AM Leanne Wood, Welsh Communist Party secretary Rick Newnham and Pippa Barlotti from the Green Party.

The trade unions in Wales will be central in the campaigns to defend public services and win legislative and financial powers for the National Assembly.

In the session 'Trade Unions to the Fore', Wales TUC president Sian Wiblin will consider how they can play a leading role in the battles to come. Rob Williams will bring his experience as victimised Unite convenor at Lanamar car plant to the discussion, not least the value of industrial and solidarity action which helped secure his reinstatement.

Communist Party general secretary and Unite member Robert Griffiths will also be taking part in what promises to be a lively debate on the way forward.

'Last year's founding conference was a big success, bringing together socialists, Communists, trade unionists and peace campaigners from across the progressive spectrum', according to Wales Morning Star organiser Roger Bevan.

He sees the Morning Star playing a major unifying role in the coming period.

'We must find ways of strengthening left and labour movement unity, as the basis for building mass popular campaigns to protect vital services and take forward devolution', he points out.

'That's why all roads should lead to Pontypridd this Saturday!'

• The Wales Morning Star conference will be held on Saturday July 24, from 10.20 am until 4 pm, at the YMCA, Taff St., Pontypridd. Admission is free. For further details contact Roger Bevan on 07879 626665 or rogerbevan@btinternet.com